432
  • Դժգոհել

Հինգ հայեր ,ովքեր փոխեցին աշխարհը

Աշխարհի զարգացման գործընթացում բոլոր ազգերն իրենց ավանդն ունեն: Հայտնագործություններ, գիտական հետազոտություններ, արվեստի գլուխգործոցներ. այս առաջընթացը կա ու պարբերական բնույթ է կրում ամբողջ մարդկության շնորհիվ: Այս հարցում իր փոքրիկ մասնաբաժինն ունի նաև Հայաստանը: Պատմական հանգամանքների բերումով աշխարհահռչակ հայերը ոչ միայն ապրել ու ստեղծագործել են Հայաստանում, այլև աշխարհի տարբեր երկրներում: Սակայն միշտ ուղղակի կամ անուղղակի կերպով աջակցել են նաև հայրենիքի զարգացմանը: 

Հովհաննես Այվազովսկի

Թվարկումը թերևս սկսենք բոլոր ժամանակների ամենամեծ ծովանկարիչներից մեկով՝ Հովհաննես Այվազովսկիով (1817-1900), ով դեռ փոքր տարիքից ածուխով նկարում էր թաղամասի պատերին: Մոլդովայից գաղթած հայ մանր առևտրականի ընտանիքում ծնված Այվազովսկու տաղանդն աննկատ չմնաց, իսկ հայրը ամեն ինչ արեց որդուն բարձրագույն կրթություն տալու համար: 6000 ստեղծագործությունների կեսից ավելին ծովանկարներեն, որտեղ ծովը կենդանի է՝ ողողված արևով, հանդարտ, խիստ կամ ալեկոծված: Հմտորեն համադրել է արևի լույսը, լուսինը, ամպերը, կրակն ու մառախուղը ծովի հետ: Այժմ Այվազովսկու գործերը պահվում են աշխարհի նշանավոր թանգարաններում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում և Մարտիրոս Սարյանի տուն-թանգարանում:

Կոմիտաս

Հաջորդիվ անգնահատելի է Կոմիտասի (Սողոմոնյան Սողոմոնյան — 1869-1936) ավանդը, ով կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, երաժիշտ-բանահավաք, երգիչ, խմբավար և մանկավարժ էր, հայ ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի հիմնադիրը: Նա հավաքել և գրառել է ավելի քան 3000 հայկական ժողովրդական երաժշտության նմուշներ, որոնցից միայն մոտ 1200-ն է պահպանվել: Բացի հայ ժողովրդական երգերից, նա նաև հետաքրքրվել է այլ մշակույթներով և 1904 թվականին հրատարակել քրդական ժողովրդական երգերի երբևէ գոյություն ունեցող առաջին ժողովածուն: Նրա երգչախումբը շատ եվրոպական երկրներում ներկայացրել է հայկական երաժշտությունը՝ արժանանալով այդ թվում Կլոդ Դեբյուսիի գովասանքին: Սակայն 1915-ը թվականը շրջադարձային է լինում երաժշտագետի կյանքում: Հայ շատ այլ մտավորականների հետ մեկտեղ օսմանյան կառավարության կողմից Կոմիտասը ձերբակալվում է և արտաքսվում բանտարկյալների ճամբար, որից հետո էլ կորցնում է մտավոր հավասարակշռությունը և մինչև կյանքի վերջ չի ապաքինվում:

Ալեքսանդր Թամանյան

Հայերի 12-րդ մայրքաղաքի նախագծումը վստահվել է Ալեքսանդր Թամանյանին (1878-1936), ով սկսել է Երևանի գլխավոր հատակագծի ստեղծումը 1923 թ. և շարունակել մինչև կյանքի վերջ: Երևանը նրա ճարտարապետական հանճարի մեծագույն դրսևորումն է: Նա պատմական կամուրջ է գցել հայ ժողովրդի անցած շրջանի մշակույթի և նորի միջև, վերակենդանացրել հայկական զարդաքանդակի արվեստը՝ նրան հաղորդելով նոր բովանդակություն: Ե՛վ կենդանության օրոք, և՛ հետմահու պարգևատրվել է բազմաթիվ մեդալներով: Այսօր էլ նրա շունչը դեռ թարմ է քաղաքում, իսկ մեծ ճարտարապետի արձանը բոլորին դիմավորում է Կասկադ համալիրի առջևում:

Սերգեյ Փարաջանով

Անմասն չէ նաև կինոն: Սերգեյ Փարաջանովը (1924-1990) 20-րդ դարի խոշորագույն կինոռեժիսորներից մեկն էր, ում բնորոշ են սերը ժողովրդական արվեստի, բանահյուսության, մշակույթի ակունքների հանդեպ, վառ պատկերայնությունը, գեղանկարչական բարձր ճաշակը, վավերագրական հավաստիությունն ու մտքի փիլիսոփայական խորությունը:  Փարաջանովի Նռան գույնը (1969) կինոնկարը հաստատել է նրա արվեստի յուրօրինակությունը և արժանացել մեծ համբավի: Նրա գեղանկարչական գործերը ցուցադրվել են Թբիլիսիում, Երևանում, Փարիզում, իսկ կիսանդրին տեղադրված է Կիևի կինոստուդիայի տարածքում:

Անդրե Աղասի

Մեկնաբանություն




Նմանատիպ

736 Դիտում

Հայկական լեռնաշխարհի 62 խոշոր լեռնագագաթները

284 Դիտում

Թրիլերային վերջաբան.«Բավարիան» դրամատիկ խաղում հաղթեց և պահպանեց 1-ին տեղը

280 Դիտում

«Վալենսիայի», «Սևիլիայի», «Մարսելի» և «Միլանի» նախկին խաղացողը դարձավ Կարապետյանի թիմակիցը

269 Դիտում

Անկասելի Լևանդովսկին թոփ 5 լիգաների լավագույն ռմբարկուների պայքարում ընդհուպ մոտեցավ առաջատարին

252 Դիտում

«Բարսելոնայի» հաջորդ մրցաշրջանի համար նախատեսված երեք մարզաշապիկները`լուսանկար

190 Դիտում

Օծանելիքի ճիշտ կիրառումը

147 Դիտում

79-ամյա Ալ Պաչինոն բաժանվել է 40-ամյա իսրայելցի դերասանուհուց

116 Դիտում

Այսօրվա հոսանքազրկումների մասին

93 Դիտում

Կորոնավիրուսից մահացածների թիվը ավելանում է

90 Դիտում

՝ Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը մարդատար ավտոմեքենանաերի համար բաց է, իսկ բեռնատարների համար՝ փակ

88 Դիտում

Ջազային պարի էլեմենտները՝ իր յուրօրինակ պլաստիկայով ու լեզվամտածողությամբ

81 Դիտում

Սպասվում է առանց տեղումների եղանակ

79 Դիտում

Հայաստանում նոր փառատոն կհիմնադրվի «Զարկ ֆեստ» անվանումով

78 Դիտում

«Իմ ընկերները միշտ իմ կողքին են ».Նունե Եսայան

65 Դիտում

Բուն Բարեկենդանի տոնն այս տարի կնշվի փետրվարի 23-ին

62 Դիտում

Ինչպես պետք է ցորենը աճեցնել Զատիկի համար

51 Դիտում

Կանցնեն տարիներ, կլինի մի նշանավոր բան, խմենք նրա կենացը

45 Դիտում

Gucci-ի աշուն-ձմեռ նոր, տարբերվող հավաքածուն. լուսանկար

43 Դիտում

ՀՈԱԿ-ը տեղեկացնում է, որ ձեռնարկվել են օպերատիվ միջոցառումներ ` հայտնաբերելու խնդրահարույց շներին

43 Դիտում

5 փաստ Gucci-ի աշուն-ձմեռ հավաքածուի մասին

41 Դիտում

Գուրգեն Մարգարյանի սպանության գործով ՄԻԵԴ վճռի հրապարակումն ակնկալվում է մարտին

41 Դիտում

Խոսեք և գրեք հայերեն. Այսօր մայրենի լեզվի միջազգային օրն է

40 Դիտում

Փետրվարի 21-ը մայրենի լեզվի միջազգային օրն է

40 Դիտում

Բրիթնի Սփիրսը կոտրել Է ոտքը եւ հայտնվել հիվանդանոցում

38 Դիտում

Աշխատողները օրվա ընթացքում 2 ժամից ոչ ավելի և կես ժամից ոչ պակաս տևողությամբ ընդմիջում պետք է ունենան

29 Դիտում

«Դուք կարող եք միևնույն ժամանակ լինել և՛ ուժեղ, և՛ կանացի». Prada-ն ներկայացրել է իր նոր հավաքածուն (ֆոտոշարք)